Nicole Hendriks - 2 oktober 2018

Breng je grondgebruik slim op orde!

Snippergroen, of in de volksmond oneigenlijk grondgebruik, is bij EIFFEL vaak het gesprek van de dag; verschillende gemeenten kampen met grondstroken die door particulieren of bedrijven al dan niet onrechtmatig in bezit worden genomen. Echter, de ervaring leert dat snippergroen niet altijd als een probleem wordt ervaren. In deze blog houd ik een betoog voor het op orde brengen van oneigenlijk grondgebruik. Dit doe ik als jurist, omdat ik het belangrijk vind om rechtsongelijkheid tegen te gaan. Maar ook om gemeenten erop te wijzen dat het van belang is om inzicht te hebben in en te houden op het oneigenlijk gebruik van gemeentegrond.

Oneigenlijk grondgebruik

Grondgebruik kan op oneigenlijke basis plaatsvinden. Dit betekent dat iemand in feite geen recht heeft op het gebruik van dat stuk grond. Het stuk grond is dus van een ander. Vaak van de gemeente of gemeenschap. Hierbij kun je denken aan het betrekken van een braakliggend stuk grond bij een tuin, agrarisch gebied of bedrijventerrein om deze stukken grond als zodanig te gebruiken en soms zelfs te bebouwen. 

Bij alle gemeenten waar EIFFEL een inventarisatie heeft uitgevoerd naar het oneigenlijk grondgebruik, zien we dat het gaat om vele duizenden vierkante meters grond dat door derden op oneigenlijke wijze in bezit is genomen en om honderden situaties waarbij sprake is van rechtsongelijkheid en rechtsonzekerheid 
Toch horen we ook vaak dat gemeenten geen idee hebben van de omvang van de in gebruik genomen stukken grond. Laat staan van de hoeveelheid situaties die om rechtsgelijkheid vragen. 

Inzicht in oneigenlijk grondgebruik

Degene die de grond oneigenlijk in gebruik heeft genomen, heeft een belang bij het in stand houden van deze situatie. Simpelweg om te voorkomen dat de eigenaar van de grond het gebruik op enig moment terug eist. In zo’n geval accepteert iemand die het grondgebruik niet heeft geregeld met de gemeente, de onzekerheid hierover. Het stilzwijgend laten voortbestaan van deze onzekere situatie is voor de gebruiker het overwegen waard. Door verjaring kan een gebruiker namelijk het eigendom van die grond verkrijgen. Dit kan soms al na een gebruiksperiode van 10 jaar. Alleen al hierom is het van belang voor gemeenten om inzicht te hebben en houden op het grondgebied van de gemeente en de percelen die door derden in gebruik zijn genomen.  

"Wat gemeenten zich daarnaast niet altijd realiseren is dat oneigenlijk grondgebruik nu of in de toekomst de realisatie van gemeentelijke plannen in de weg kan staan."

Wat gemeenten zich daarnaast niet altijd realiseren is dat oneigenlijk grondgebruik nu of in de toekomst de realisatie van gemeentelijke plannen in de weg kan staan. Een stuk grond kan in de toekomst immers van belang zijn voor bijvoorbeeld de ontwikkeling van een woonwijk, een gemeentelijke voorziening of bijvoorbeeld het realiseren van een fietspad ter bevordering van de verkeersveiligheid in dat gebied. Juist dit algemene belang maakt dat gemeenten naar mijn mening altijd op de hoogte moeten zijn van situaties van oneigenlijk grondgebruik. Het dienen en bewaken van het algemeen belang is tenslotte een gemeentelijke kerntaak. 

Regelen van grondgebruik

Voordat gemeentegrond overgedragen wordt aan derden, doet de gemeente onderzoek naar de functie van de grond. Is het behoud van het perceel van belang ten behoeve van de gemeenschap of juist niet? Indien er geen belang is, kan het perceel worden overgedragen door het juridisch eigendom of bezit te regelen. Dit geeft bewoners de kans om hun perceel te vergroten. Dit maakt de situatie voor iedereen inzichtelijk en dat draagt bij aan een positieve beleving van de inwoners. Door het grondgebruik te regelen, voorkomt de gemeente ook dat situaties van rechtsongelijkheid blijven voortbestaan, waarin de één het grondgebruik wel heeft geregeld en de ander niet; de één dus wel over de grond heeft afgerekend en de ander dus niet.  

Een antwoord op de vraag waarom inzicht in oneigenlijk grondgebruik van belang is, is wat mij betreft erg simpel. Enerzijds omdat het problemen bij de realisatie van gemeentelijke plannen, bijvoorbeeld door verjaring, kan voorkomen. Anderzijds omdat het situaties van rechtsongelijkheid uit de weg helpt. Een inventarisatie kan hiervoor de uitkomst bieden. Op deze wijze kan er in enkele weken een compleet beeld van oneigenlijk grondgebruik in kaart worden gebracht en is in één oogopslag duidelijk of het grondgebruik (slim) op orde is.

 

"Niets is mooier dan iedere dag in verbinding te staan met de klant. Goed luisteren, meedenken aan oplossingen en waarde toevoegen aan de organisatie van de klant. Voor nu en voor de lange termijn. Ik geloof in samenwerking. Als je samen een berg beklimt, bereik je de top sneller! En op de top heel even stilstaan om van het uitzicht te genieten, terug te kijken en te leren van de ervaring zodat de volgende beklimming nóg beter gaat. Dat geeft energie om de volgende uitdaging aan te gaan. Vol enthousiasme!"

Nicole Hendriks

Business manager woningcorporaties & gemeenten regio Zuid-Oost

Nicole Hendriks

Hoe kijk jij ertegenaan? Reageer hier.