In de jaren dat ik als grondzakenjurist bij projecten op het gebied van stedelijke- of gebiedsontwikkeling betrokken ben, valt mij op dat de juridische beheersing van een project veelal een ondergeschoven kindje is. Met de ambitie om de komende jaren meer woningen te bouwen, is het verstandig om meer aandacht voor de juridische beheersing van projecten te vragen.

Wat is juridische beheersing?

Wanneer ik spreek over juridische beheersing van projecten heb ik het over het gegeven dat je controle hebt over de gemaakte afspraken, dat de gestelde voorwaarden ook handhaafbaar zijn en dat het behalen van de benoemde doelstellingen ook binnen de gestelde kaders plaatsvindt. 

Het traditionele speelveld binnen projecten kent drie disciplines waarop gestuurd kan worden, namelijk de inhoud, financiën en het recht. De inhoud richt zich op de inhoudelijke kaders van het project (stedenbouwkundige kwaliteit, woningprogrammering, infrastructuur, geluid, etc.). De financiën en het recht richten zich op de begroting en de formele kaders binnen een project. Hoewel in de afgelopen jaren meer bewustwording op integraal projectmanagement en projectbeheersing is gekomen, zie ik weinig beweging op een integrale samenwerking tussen de genoemde disciplines. Met name de juridische component binnen de projecten is hierbij regelmatig ondervertegenwoordigd.

Rekenen, tekenen en ondertekenen!

Het spanningsveld tussen rekenen en tekenen, waar een balans gevonden moet worden tussen inhoudelijke kwaliteit en betaalbaarheid, is een bekend fenomeen bij projecten. Vaak mist naar mijn idee nog de aansluiting met het ondertekenen. Hoe en welke afspraken maak je om de gestelde doelen te bereiken?

De oorzaak van het achterblijven van de juridische discipline ligt wellicht in de traditionele rolopvatting van de jurist. De wettelijke kaders worden veelal als belemmeringen gezien, de jurist vertaalt de gewenste afspraken in overeenkomsten en treedt reactief op wanneer er sprake is van een conflictsituatie.

Ook de inhoudelijke discipline is voor de juridische beheersing van een project relevant. De inhoudelijke maatregelen die genomen moeten worden kunnen immers een groot effect hebben op de wenselijkheid van de te maken afspraken en daarmee de haalbaarheid van een project.

Wanneer er niet vanaf begin af aan voldoende juridische sturing in een project wordt gegeven, kan dat ertoe leiden dat doelstellingen niet worden gerealiseerd, er vertraging ontstaat, juridische procedures moeten worden gevoerd of dat de kosten oplopen. De jurisprudentie kent inmiddels al veel voorbeelden van projecten die zijn gestrand of uit de hand zijn gelopen of waar men andere verwachtingen had van de uitkomst van de uitvoering van een project.

Meer juridische aandacht, hoe doe je dat?

Dit vraagt naar mijn idee dan ook om een pleidooi voor meer aandacht voor de juridische beheersing van een project en daarmee ook aandacht voor de rol van de jurist. Een aantal suggesties om de juridische component binnen projecten te verbeteren en daarmee te beheersen zijn:

  • Wanneer je concrete en realistische doelen stelt, is het ook eenvoudiger om aan verwachtingen te voldoen;
  • Wanneer je ervoor zorgt dat alle disciplines binnen project van elkaar weten wat er nodig is om de doelstellingen te halen, kan je ook betere afspraken over de uitvoering van het project maken;
  • Het is heel belangrijk om de volgtijdelijkheid van het projectproces te volgen. Wanneer je stappen overslaat, bestaat het risico dat je op een later moment voor verrassingen komt te staan;
  • Omdat het veelal fout gaat in het proces, is het verstandig om in de overeenkomsten ook aandacht voor het proces te hebben. Wat voor resultaten wil je binnen een projectfase bereiken en wat heb je ervoor nodig. Wat ga je doen als iets niet volgens verwachting gaat?
  • Door tijdig te op (mogelijke) overschrijdingen van de afspraken te sturen, geef je de betrokken kans zich daarop aan te passen;
  • Het procesmatige karakter van projecten vraagt van de jurist ook een meer procesmatige en strategische benadering van zijn rol. Het bereiken van de gestelde doelen binnen een project moet meer het uitgangspunt zijn dan de traditioneel juridische inhoudelijke benadering.

Conclusie

Omdat je met zo veel variabelen te maken hebt, loopt een project nooit helemaal zoals je zou verwachten. Het is vervelend wanneer je de projectdoelstellingen niet haalt, maar het is nog vervelender om hierover conflicten te krijgen. Juridische beheersing binnen projecten is dan ook zeker aan te raden.

Meer weten over dit onderwerp of mijn rol als jurist Grondzaken binnen EIFFEL. Neem dan gerust contact op.
Nils van Dijk Consultant Legal
Gerelateerde artikelen
Alle artikelen