De COVID-19 crisis heeft een grote impact op de zorgkosten in Nederland. Om zorg te kunnen blijven leveren en financieren, is het noodzakelijk dat zorgaanbieders en zorgverzekeraars inzicht krijgen in de omzet die is misgelopen, de extra kosten die zijn gemaakt én de kosten die nog gemaakt gaan worden. Dit inzicht zal een cruciale rol gaan spelen in de financiële toekomst van de zorgsector en kan verschillende gevolgen hebben, die door zorgaanbieders, zorgverzekeraars én de burger gevoeld kunnen gaan worden. Moeten we ons zorgen maken?

“EIFFEL houdt zich sector breed bezig met verschillende vraagstukken rondom de financiële gevolgen van de COVID-19 crisis. Zo zijn we actief binnen onder andere zorgverzekeraars en brancheorganisaties als Zorgverzekeraars Nederland en hebben we ervaring met COVID-19 gerelateerde projecten binnen ziekenhuizen en GGZ instellingen”, legt Lisanne van Vught, businessconsultant bij EIFFEL uit.

“We hebben een impactscan ontwikkeld, welke de grootste financiële gevolgen van COVID-19 binnen zorgaanbieders in kaart brengt. Zo kunnen we organisaties helpen hun (financiële) positie te versterken en zich voor te bereiden op de toekomst. Onze indruk: COVID-19 is een complexe puzzel die we in deze mate nog nooit eerder hebben gezien.”

Omzetderving

Zorgaanbieders zijn de afgelopen maanden een hoop omzet misgelopen. Met name het grotendeels uitstellen van de niet-acute zorg om capaciteit vrij te spelen voor COVID-19 patiënten heeft tot een productieafname geleid. Zorgaanbieders die normaal gesproken worden uitbetaald op basis van reguliere geleverde prestaties, ofwel directe patiëntgebonden kosten, lopen hierdoor omzet mis. Lisanne: “De huidige kostprijs van COVID-19 behandelingen dekt de daadwerkelijk gemaakte kosten vaak niet. De kostprijzen van ziekenhuisbehandelingen zijn gebaseerd op een ‘gemiddelde patiënt’, terwijl de kosten voor COVID-19 patiënten vaak hoger liggen.”

Naast het mislopen van inkomsten van behandelkosten speelt ook het mislopen van parkeergelden en opbrengsten uit restaurants mee. Omdat de kosten van zorgaanbieders voornamelijk bestaan uit vaste kosten, kan een relatief kleine daling in de omzet al leiden tot een negatief resultaat, waardoor ze in financiële problemen kunnen komen.

Meerkosten

Bovenop derving aan reguliere inkomsten brengt de COVID-19 crisis ook extra kosten (of: meerkosten) met zich mee, zoals het opzetten van speciale testlocaties en het opschalen van IC-capaciteit. Dit zijn kosten die gemaakt zijn bovenop de directe patiëntgebonden kosten. Deze kosten zijn niet meegenomen in reguliere prestaties die zorgaanbieders declareren bij zorgverzekeraars. Hierdoor zijn meerkosten vaak moeilijk te kwantificeren. Lisanne: “De gemaakte kosten zijn vaak veel breder dan gedacht wordt. Naast materiële meerkosten, hebben zorgaanbieders ook te maken met personele meerkosten. Binnen de gezondheidszorg is een structureel tekort aan (gekwalificeerd) personeel, wat tijdens de COVID-19 crisis pijnlijk duidelijk is geworden. Ook is er een groot verzuim te zien, waardoor de inzet van personeel niet in loondienst (PNIL) noodzakelijk is. PNIL is duurder dan personeel in loondienst en drukt daarmee op het budget. Daarnaast ontstaat hierdoor een stuwmeer van vakantiedagen. Dit heeft tot gevolg dat aanbieders aan het einde van het jaar extra voorzieningen op moeten nemen in hun begroting. Zowel de materiële als personele kosten hebben dus een groot effect op de financiële toestand van een zorginstelling.”

Financiële onzekerheid

Het mislopen van omzet en de materiele en personele meerkosten zorgen voor onzekerheid over de financiële gezondheid van zorginstellingen. Recente nieuwsberichten laten zien dat het rendement van zorginstellingen vorig jaar is gedaald van 1,55% naar 1,46%, wat naar verwachting onvoldoende is om het hoofd boven water te houden. Lisanne: “Het gevolg zal zijn dat zorgaanbieders zich moeten wenden tot banken, omdat ze niet kunnen voldoen aan hun kredietverplichtingen. Ontwikkelingen en gevolgen van COVID-19 die zorgaanbieders verder de problemen in dreigen te drukken.”

Regelingen

Om zorgaanbieders en zorgverzekeraars te ondersteunen zijn er verschillende regelingen in het leven geroepen. Zo kunnen zorgaanbieders een beroep doen op een maandelijkse continuïteitsbijdrage, waarmee ze onder meer hun vaste lasten kunnen blijven betalen, zoals personeels- en huisvestigingskosten. Daarnaast kunnen zorgaanbieders in de toekomst een beroep doen op de ‘regeling voor meerkosten', welke op dit moment nog uitgewerkt wordt. Hiermee zorgen zorgverzekeraars ervoor dat de financiële continuïteit van zorgaanbieders geborgd kan worden en de zorginfrastructuur ook na de COVID-19 crisis beschikbaar blijft.

Niet alleen zorgaanbieders krijgen financiële ondersteuning, ook zorgverzekeraars kunnen in tijden van crisis een beroep doen op een zogenaamd noodfonds, genaamd de catastroferegeling. Om aanspraak te kunnen maken op deze regeling is het belangrijk dat er inzicht komt in alle kosten die gemoeid zijn (geweest) met de COVID-19 crisis. Zo lang dit inzicht er niet is zal er onzekerheid heersen over wie er zal opdraaien voor de uiteindelijke kosten.

Regionale verschillen tussen zorgverzekeraars

Dit zal ook effect hebben op de bedrijfsvoering bij zorgverzekeraars. Zo kunnen regionale verschillen ten gevolge van COVID-19 momenteel nog niet in kaart worden gebracht. De mogelijkheid bestaat dat niet alle zorgverzekeraars de drempelwaarde voor de catastroferegeling bereiken, waardoor zij niet in aanmerking komen voor een tegemoetkoming vanuit de overheid. Een logisch gevolg hiervan is een scheve verdeling, waarbij tegemoet gekomen zorgverzekeraars een scherpe premie kunnen stellen, terwijl financieel benadeelde zorgverzekeraars hun premie voor 2021 zullen opschroeven om de klap van 2020 op de vangen; iets wat de burger in zijn portemonnee zal voelen.

Effecten van de COVID-crisis

“Kortom, door de COVID-19 Crisis speelt er ontzettend veel in het zorgveld. Dit maakt het daarom erg interessant om deel uit te maken van dit unieke speelveld”, geeft Lisanne aan.

Het is dus nog maar de vraag of, hoe en door wie alle kosten gefinancierd gaan worden. En dan hebben we het nog niet over een eventuele 2e golf, die niet uit te sluiten is. De COVID-19 crisis is in ieder geval sector breed voelbaar en zal naar verwachting nog een lange nasleep hebben.

Heeft u zicht op de financiële gevolgen door COVID?

Wij brengen snel en gestructureerd de financiële gevolgen van COVID in kaart.

Gerelateerde artikelen
Alle artikelen