Functionele cookies

Wij plaatsen functionele cookies om deze website naar behoren te laten functioneren en analytische cookies waarmee wij het gebruik van de website kunnen meten. Deze cookies gebruiken geen persoonsgegevens.

Gepersonaliseerde informatie

Hiermee ontvangt u gepersonaliseerde informatie op onze website die wordt afgestemd op uw internetgedrag.

"Als H. klagende of lastige jongeren wilde sussen, gaf hij ze een tientje om sigaretten of wiet te kopen. Het tientje kwam uit het pgb-budget van de jongeren zelf.’’ Dit stond vorig jaar in een artikel van de Volkskrant, naar aanleiding van een pgb-onderzoek van Zilveren Kruis¹. Dit is één van de vele voorbeelden die de afhankelijke relatie tussen de zorgverlener en de budgethouder typeert, namelijk een die is gebaseerd op angst."

Angst om te verliezen

Valt een budgethouder volgens zijn CIZ-indicatie in de Wet langdurige zorg (Wlz), dan gaan wij ervan uit dat die persoon voortdurend (lees: 24-uurs toezicht) zorg in de nabije omgeving nodig heeft. Het merendeel van de verstandelijk gehandicapten (VG-groep) is kwetsbaar en moet beschermd worden tegen malafide zorgaanbieders of opdringerige bemiddelaars. Doordat de budgethouders vertrouwen op de zorgverlener en hiervan en afhankelijk worden gemaakt, ontstaat een relatie die vaak gebaseerd is op angst. Angst om te verliezen wat je hebt.

Afhankelijke positie

Het vertrouwen van de budgethouder wordt gewonnen doordat de budgethouder van zijn zorgverlener onderdak krijgt tegen lage of soms geen huurgeleden. Deze verwevenheid van beschermd wonen en zorg is een bekend problematisch fenomeen in pgb-land². De grote afhankelijkheid vanwege de woonsituatie maakt de doelgroep van beschermd wonen extra kwetsbaar. Ook worden vaak spullen en/of leefgeld verstrekt door de zorgverlener. Voor de budgethouder is dit prima: hij heeft een goedkope woning, weinig zorg/toezicht en krijgt zelfs nog geld toegestopt als hij klaagt of zeurt. Budgethouders vertellen dat zij op deze manier ‘koest’ worden gehouden.

De groep budgethouders met een niet-westerse achtergrond woont niet in een woning van de zorgverlener, maar vaak thuis bij de familie. Toch is de afhankelijkheid ook hier groot. Deze groep beheerst de Nederlandse taal nauwelijks, is zich onvoldoende bewust van de geldende wet- en regelgeving en vertrouwt hierdoor snel op de professionele zorgverlener. De zorgverlener ‘ontlast’ de cliënt van de pgb-verplichtingen door aan te geven het pgb-beheer over te nemen. Hoe? Onder andere door de DigiD-gegevens van de budgethouder te verkrijgen. Op deze manier verliest de budgethouder zijn zicht op het beheer en krijgt de zorgverlener vervolgens hoge maandbedragen uitgekeerd. Ook tijdens de maandenlange vakantie van de budgethouder, gezien deze vakantie niet wordt doorgegeven aan het zorgkantoor of aan de SVB.

De VG-groep staat bekend zorgmijdend te zijn. In hun ogen hebben zij geen intensieve zorg nodig, terwijl zij vaak kampen met verslavings- of schuldenproblematiek. Deze groep is dan ook vaak tevreden met bovengenoemde situatie. Is er onvrede en geeft de budgethouder aan liever naar een andere zorgverlener te willen, dan dreigt de huidige aanbieder soms met een huurschuld die de afgelopen jaren schijnbaar is opgebouwd. Zo worden de budgethouders afhankelijk gemaakt van de zorgverlener. Ook wordt hen wijsgemaakt dat wanneer zij kiezen voor zorg in natura (ZIN), zij in een zorginstelling terecht komen waar wel sprake is van intensieve begeleiding (lees: 24-uurs toezicht). Hier hebben de meeste cliënten geen zin in. Door de angst voor wat er komen gaat, uiten zij hun onvrede nauwelijks.

Wel te goeder trouw

De budgethouder is volgens de huidige wet- en regelgeving echter nog steeds wel zelf eindverantwoordelijk voor de besteding van het pgb. Ondanks dat er misbruik van hem is gemaakt. Slachtoffers moeten daarom juist beschermd worden. En zo is na overleg met staatssecretaris Van Rijn het te goeder trouw beleid ontwikkeld³. Hierdoor wordt niet de budgethouder geconfronteerd met de vordering, maar juist de frauderende zorgaanbieder. Hoe? Via de civielrechtelijke weg, naast een eventuele strafrechtelijke vervolging. Budgethouders moeten wel te goeder trouw hebben gehandeld, hun vordering cederen aan het zorgkantoor en voldoen aan andere voorwaarden, zoals het doen van aangifte tegen de zorgverlener. Dit laatste blijkt in de praktijk een drempel, omdat budgethouders bang zijn om aangifte te doen. Ook ervaren ze vaak niet dat er misbruik is gemaakt van hun pgb, dus begrijpen zij de noodzaak niet van de aangifte.

Derdenbeding biedt mogelijkheden

Vanaf 1 januari 2019 stelt de wet Regeling langdurige zorg een zorgovereenkomst met derdenbeding verplicht. Een derdenbeding is een bepaling in de zorgovereenkomst waardoor een derde partij, die geen partij is (lees: de pgb-verstrekker), toch een recht kan ontlenen aan die overeenkomst. Hierdoor kunnen verstrekkers rechtstreeks de vordering bij de frauderende zorgaanbieder neerleggen, indien het toerekenbaar handelen van de zorgaanbieder de oorzaak is van het onterecht verstrekken van pgb.

Afhankelijkheid doorbreken

Gezien het vertrouwen in de zorgverlener, zit deze vaak bij huisbezoeken met de pgb-verstrekker. De zorgverlener neemt het gesprek geleidelijk over, waardoor twijfels ontstaan over de objectiviteit van de antwoorden. Ziet een consulent dat een zorgverlener bij het huisbezoek aanwezig is, moet de consulent deze deelname weigeren en indien nodig een nieuwe afspraak maken.

In mijn vorige artikel haalde ik al aan dat aan de voorkant kritischer getoetst moet worden of pgb het juiste middel is. Zo niet, weiger dan het pgb en biedt een volwaardig alternatief aan in ZIN.

Strengere eisen voor zorgverleners

Ook moeten de eisen voor startende zorgbedrijven/zorgverleners worden aangescherpt, want nu kan iedereen, zelfs zonder diploma of een VOG, pgb- zorgverlener worden, zolang er maar een KvK-registratie is.

Bronnen

¹ De Volkskrant – Zorginstelling voor gehandicapte jongeren fraudeerde vermoedelijk voor miljoenen met nooit geleverde zorg

² NVA - 'Zorgwekkende stijging pgb-fraude bij combinatie wonen en zorg’

³ Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport - Aanpak pgb-fraude: terugvorderen, zwarte lijst en rapportage ISZW

Gerelateerde artikelen
Alle artikelen