Functionele cookies

Wij plaatsen functionele cookies om deze website naar behoren te laten functioneren en analytische cookies waarmee wij het gebruik van de website kunnen meten. Deze cookies gebruiken geen persoonsgegevens.

Gepersonaliseerde informatie

Hiermee ontvangt u gepersonaliseerde informatie op onze website die wordt afgestemd op uw internetgedrag.


In Binnenlands Bestuur las ik dat gemeente Tilburg zich bij de opsporing van bijstandsfraude schuldig heeft gemaakt aan discriminatie. Tijdens een proef om vermogen van uitkeringsontvangers in het buitenland op te sporen, beperkte de gemeente zich tot inwoners met een Turkse nationaliteit. En dat was volgens de rechter in strijd met het discriminatieverbod.

Opsporing van fraude en handhaving van regels is nog lang niet altijd een kwestie van regeren en vooruitzien. Pas als er meldingen zijn over mogelijke fraude of een overtreding van regels, wordt actie ondernomen. Het bekende piepsysteem. Deze manier van handelen heeft verschillende redenen. Eén daarvan is vaak het gebrek aan capaciteit. En een gerechtelijke uitspraak zoals over de werkwijze van de gemeente Tilburg draagt ook niet altijd bij aan een meer proactieve en vernieuwende manier in de aanpak van fraude en handhaving van regels.

Zet toezicht en opsporing proactief in!

Toch zijn er voldoende mogelijkheden om toezicht en opsporing proactiever in te zetten. Hoe?

Om te beginnen is het belangrijk dat je als organisatie een eigen database opbouwt. De meeste organisaties doen dat al, maar gebruiken deze data zeer beperkt. Bijvoorbeeld alleen voor het opstellen van een jaarrapportage. Een gemiste kans! De beschikbare interne data biedt een schat aan relevante informatie. Niet alleen over het heden, maar ook over de toekomst.

Tijdens mijn projecten handhaving voor verschillende gemeenten maakte ik jaarlijks overzichten van de aangetroffen strijdige situaties. En al die data analyseerde ik. Altijd kwamen opvallende zaken naar voren. Die opvallende zaken stelde mij en vooral de gemeente in staat om proactief in te zetten op handhaving en opsporing. Met opvallende zaken doel ik bijvoorbeeld op:

  • Strijdige situaties die zich bijvoorbeeld concentreren in een specifieke wijk van een gemeente.
  • In welke wijken strijdige situaties werden gemeld en in welke wijken juist helemaal niet terwijl daar toch strijdige situaties werden aangetroffen.
  • Meldingen over strijdige situaties terwijl die helemaal niet aan de orde waren.
  • Betrokkenheid van steeds dezelfde personen bij overtredingen of fraude.
  • Specifieke overtredingen die op verschillende plaatsen steeds op dezelfde manier terugkwamen.

Op het gebied van opsporing van fraude en overtreding van regels ontstaan voorzichtig nieuwe initiatieven. Eén van die initiatieven is het toevoegen van (openbare) databronnen aan de eigen data van overheidsorganisaties. Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) deed dat door reisgegevens van studenten op te vragen bij Translink om te controleren of studenten terecht een uitwonende beurs ontvingen. Deze maand stemde de Centrale Raad van Beroep in met deze handelwijze van DUO. Een positieve ontwikkeling, ook in het kader van vernieuwing binnen de praktijk van handhaven en opsporen.

“Een aanpak op de echte oorzaak biedt een oplossing voor de lange termijn.” Nicole Hendriks

De data-inzichten maken het mogelijk om de werkpraktijk van handhaving en opsporing te vergemakkelijken en tot een versnelde aanpak te komen. Het (financieel) voordeel om overtredingen te begaan neemt af. Alleen al dit gegeven heeft een preventieve werking.

Data-inzichten maken het ook mogelijk om vooruit te kijken, achterliggende oorzaken te vinden van fraude en overtredingen. Een aanpak op de echte oorzaak biedt een oplossing voor de lange termijn. Als de oorzaak van strijdig handelen inzichtelijk is, biedt dat ook kansen om mensen bij de hand te nemen, samen op te trekken en de juiste aanpak te kiezen, passend bij de doelgroep. Door de oorzaak weg te halen, voorkom je dat burgers en organisaties in herhaling de fout in gaan.

Data-inzichten geven de overheid de mogelijkheid om samen met partners te acteren op momenten die er (nog) toe doen. Als het acteren van de overheid zichtbaar wordt, voelen burgers zich gehoord en hoeven ze niet langer toe te kijken en af te wachten tot de overheid strijdig gedrag achteraf en vaak via langlopende procedures corrigeert. Samen preventief de schouders eronder!

Data-inzichten maken het proces makkelijker

Ik heb niet de illusie dat data-inzichten alle fraudegevallen en overtredingen voorkomen. Maar ik geloof wel dat data-inzichten het proces van handhaven en opsporen makkelijker maken en een versnelling brengen. Op deze manier is betere sturing mogelijk op de bepekte capaciteit die gerichter en slagvaardiger kan worden ingezet.

Snelle inzet op overtredingen maakt het overheidshandelen betrouwbaar en daadkrachtig. Het voordeel voor de overtreder neemt door snel overheidsingrijpen af. Dit alles doet recht aan burgers die zich gedragen zoals het hoort en de burgers die de moeite nemen strijdige situaties te melden. Wederzijds partnership noemen we dat!

Over de auteur

"Niets is mooier dan iedere dag in verbinding te staan met de klant. Goed luisteren, meedenken aan oplossingen en waarde toevoegen aan de organisatie van de klant. Voor nu en voor de lange termijn. Ik geloof in samenwerking. Als je samen een berg beklimt, bereik je de top sneller! En op de top heel even stilstaan om van het uitzicht te genieten, terug te kijken en te leren van de ervaring zodat de volgende beklimming nóg beter gaat. Dat geeft energie om de volgende uitdaging aan te gaan. Vol enthousiasme!"

Neem contact op Nicole Hendriks Business manager
06 2656 46 91
Gerelateerde artikelen
Alle artikelen