Geef mij maar subsidies!
Door: Leo Euser, 29 juli 2011
Subsidies hebben het tij tegen. Aanbestedingen liggen beter in de markt. In het huidige politieke klimaat geniet nu eenmaal de taal van de markt de voorkeur boven de taal van de overheid. Een overheid staat synoniem voor afhankelijkheid en bureaucratie; markt staat synoniem voor onafhankelijkheid en doelmatig. Dat is natuurlijk retoriek, want ik ben bijvoorbeeld nog geen enkele bureaucratie-arme aanbestedingsprocedure tegengekomen als tegenpool van (bureaucratierijke) subsidieverlening.
Dus zie je allerlei warrige taal van de markt langs komen. De meest bizarre vind ik "Overheden gaan zorg inkopen met subsidies". Naar mijn bescheiden inzicht is inkopen een privaatrechtelijke handeling en subsidieverlening een publiekrechtelijke.
Maakt dat wat uit? Wis en drie maakt dat uit. Het eerste is dat inkopen gepaard gaat met een BTW-verplichting. Dat betekent dat sommige ingekochte zorg 19,5% duurder wordt resp. een overheid met hetzelfde budget minder zorg kan financieren dan via subsidies. In een periode van bezuinigingen lijkt mij dat niet onbelangrijk.
// Subsidie scheelt BTW en biedt waarborgen //
Het tweede waarom het uitmaakt, ligt op het gebied van de rechtsbescherming. Het verlenen van subsidies is omgeven door de nodige wetgeving, die gesubsidieerde instellingen de nodige waarborgen biedt. Het is een oude politieke gedachte dat wetgeving de burger beschermt tegen willekeur van de staat. Dus kennen we in Nederland op het gebied van subsidies Boek 4, titel 2 van de Algemene Wet Bestuursrecht (AWB). Dat bevat naast de nodige voorwaarden waaronder subsidie mag worden besteed ook de nodige waarborgen tegen willekeur door de overheid.
Overheden zijn bij voorbeeld nogal eens vergeten dat zij subsidieverlening niet zomaar mogen overlaten aan een instelling en dan in het kader van marktdenken "onderaannemerschap" mogen roepen naar andere instellingen, zodat overheden van de verdelingsproblematiek af zijn. Nee dus. Overheden mogen bijvoorbeeld evenmin van de ene op de andere dag een al jarenlang verleende subsidie stoppen. De AWB zegt daar over: neem een redelijke termijn in acht. Voorts zegt ons Burgerlijk Wetboek dat bij het overgaan van subsidies voor dezelfde activiteit naar een andere instelling het personeel mee gaat. Dat heet ook rechtsbescherming.
Gemeenten zijn gewaarschuwd: na de WMO komt de jeugdzorg eraan. Laat u niet verleiden door de retoriek van de markt!
Jason Kollen | 02 augustus 2011 - Subsidies hebben inderdaad momenteel het tij niet mee. Maar overheden kunnen niet geheel naar eigen inzicht kiezen tussen subsidie of opdracht. Zowel subsidie als opdracht zijn materiele begrippen.
Dit brengt met zich mee dat zodra voldaan wordt aan de criteria van subsidie (artikel 4:21 Awb) dan wel van opdracht (artikel 7:400 BW), er sprake is van respectievelijk een subsidie dan wel een opdracht.
Soms wil de formele wetgever specifiek dat één van de twee methoden wordt gehanteerd. Dan wordt dit bij wet vastgelegd. Zo staat er in de huidige Wet op de jeugdzorg dat gebruik moet worden gemaakt van subsidies (artikel 41). Wellicht kiest de formele wetgever hier ook voor wanneer zij jeugdzorg onderbrengt bij gemeenten.
Dan hoeven wij ons geen zorgen te maken dat gemeenten worden verleidt door de retoriek van de markt!
Leo Euser
Leo Euser is sinds 2002 actief in de jeugdzorg en sinds 2010 ook in het speciaal onderwijs: adviseur, bestuurder, interim-directeur, toezichthouder en programma-manager. De kracht van Leo ligt in het consolideren en weer in rustiger vaarwater brengen van organisaties. Hij creëert overzicht en afstemming tussen mensen, beleid en bedrijfsvoering.
http://nl.linkedin.com/in/leoeuser
http://twitter.com/#!/EuserLeo