PGB’s uitverkocht!

Wie nog van plan was een persoonsgebonden budget (PGB) aan te vragen komt van een koude kermis thuis. Door de enorme overschrijding van het budget van PGB in de eerste helft van het jaar heeft demissionair minister Ab Klink besloten de toewijzing van PGB’s vanaf 1 juli stop te zetten. En die maatregel duurt zeker nog tot het einde van het jaar. De gevolgen zijn niet gering. Maandelijks vragen gemiddeld 1500 mensen een persoongebonden budget aan. Door deze maatregel zullen dan ook zo’n 9000 mensen getroffen worden.

Met de invoering van het PGB werden mensen met een beperking of handicap in staat gesteld hun hulp voortaan zelf in te kopen. Empowerment van de cliënt door een vergroting van de onafhankelijkheid. De intramurale hulpverlening zou tegelijkertijd ontlast worden door mensen zo lang mogelijk te ondersteunen in de thuissituatie.

In de praktijk blijken de kosten van de PGB’s slecht te beheersen en is een gedegen controle op het systeem haast onmogelijk. Door aanscherping van de voorwaarden voor de subsidieregeling door het kabinet in 2009 werd verwacht dat minder mensen in aanmerking zouden komen voor een PGB. Maar het aantal aanvragen dat in de eerste helft van 2010 werd gehonoreerd, lag juist hoger dan geraamd terwijl het aantal mensen dat het PGB is kwijtgeraakt achterbleef op de verwachting.

De fraudegevoeligheid van het systeem wordt aangewezen als de belangrijkste oorzaak. Al in voorgaande jaren bleek uit onderzoek dat de regels voor het verkrijgen en besteden van een PGB zo ruim en vrijblijvend zijn dat frauderen gemakkelijk is. Het resultaat is een dreigende overschrijding van het PGB-budget van 300 miljoen euro. Door het stopzetten van de toewijzing van PGB’s voor de rest van 2010 hoopt Klink de schade te beperken tot 200 miljoen euro terwijl eigenlijk op een besparing van 100 miljoen euro was gerekend.

De aanvragen van nieuwe PGB’s zijn hiermee tot een halt geroepen. Maar de zorgbehoefte is ongewijzigd. Is het dan ook niet reëel om te stellen dat zonder aanvullende maatregelen we in 2011 even ver van huis zijn? Mensen die nu geen PGB meer kunnen aanvragen kunnen op een wachtlijst worden geplaatst. Klink wil een nieuw kabinet niet opzadelen met een overschrijding van het budget maar stelt hiermee eigenlijk alleen de dag van executie uit. Wanneer het loket weer open gaat staan immers de cliënten in de rij.

Een andere optie is zorg in natura (ZIN). Hierdoor zal alleen de vraag naar zorg in een andere setting toenemen en daarmee het probleem verplaatst. Naast deze verplaatsing van zorg betekent dit ook dat de keuzevrijheid van cliënten wordt beperkt. De oorspronkelijke doelstellingen van het PGB staan onder druk. De Kamer vreest zelfs dat dit het begin van het einde is voor het PGB.

Afgelopen week werden er verschillende moties ingediend met als doel verschillende wooninitiatieven te ontzien en een uitzondering te maken voor mensen die door de PGB-stop verplicht zijn naar een instelling te verhuizen. Alleen deze laatste motie haalde een meerderheid van de Kamer. Wel werd door een meerderheid besloten dat het PGB in de toekomst een wettelijk recht wordt. Wachtlijsten zoals deze nu zijn ontstaan, kunnen dan niet meer voorkomen.

De PGB-stop werd hiermee op 1 juli een feit. Het is een “hard” besluit dat een kwetsbare groep van onze samenleving raakt. En dat zijn we in Nederland niet gewend. Tot nu toe is er ieder jaar rond de zomer een overschrijding van het subsidieplafond voor de PGB’s. Normaal gesproken volgde dan gewoon ophoging van het budget. Dit keer houdt Klink zijn hand op de knip.

Maar deze beslissing biedt nog geen oplossing. Eerder uitstel van executie en een verschuiving van het probleem. De vraag is wie zich nu echt gaat buigen over de toenemende zorgvraag en zorgkosten binnen de AWBZ en tot oplossingen kan komen. Dat er daarbij nog echte harde besluiten genomen moeten worden, lijkt onvermijdelijk.