Gemeenten en provincies kreunen en steunen. Ze dreigen te worden gekort door de bezuinigingen van het Rijk. Provincies kunnen echter ophouden met kreunen want zij worden niet afgeroomd, aldus premier Balkenende op het IPO-jaarcongres. Gemeenten krijgen echter (vanaf 2011) waarschijnlijk 3 miljard euro minder uit de staatskas. Dat moet aanleiding geven tot bezuinigingen.
Prioriteiten stellen
Gemeenten hebben de laatste jaren met de invoering van veel nieuwe regelgeving te maken gekregen, zoals de WMO, Wet ruimtelijke ordening, BAG, Wet dwangsom en straks ook de Wabo. Invoering van nieuwe regelgeving, met alle verplichtingen die daarbij horen, zoals actualiseren en digitaliseren van bestemmingsplannen, bracht en brengt veel kosten met zich mee. Aan die wettelijke verplichtingen valt echter niet te ontkomen. Waarop kunnen gemeenten dan alsnog bezuinigen? Gemeenten zijn gedwongen om keuzes te maken en moeten prioriteiten stellen. De Griekse filosoof Plato zei dat al ruim 2000 jaar geleden:
// Wie rijk wil zijn, moet niet zijn vermogen vermeerderen maar zijn hebzucht verminderen. //
Keuzes in project- en gebiedsontwikkeling
Gelet op de financiële toestand waarin we ons nu bevinden, moeten gemeentebesturen keuzes maken. Kopers van woningen doen dat namelijk ook, alhoewel niet geheel vrijwillig. Wie koopt er op dit moment een nieuwbouwwoning terwijl de oude woning nog niet is verkocht? En wie koopt die oude woning dan? In deze crisis wordt door alle overheden fors ingezet op stimuleringsmaatregelen die de woningmarkt betreffen. Rijk en provincies stimuleren woningbouw met subsidies. Kunnen gemeenten dan nog wel kiezen? Uiteraard, en er is geen mooier moment om keuzes te maken of zich bij keuzes van andere partijen neer te leggen. Ontwikkelaars, corporaties en beleggers prioriteren ook, dus daar valt niet aan te ontkomen.
Gemeenteraadsverkiezingen als spelbreker?
Voor zover gemeenten niet worden geconfronteerd met keuzes van andere partijen, moeten ze het zelf doen. Maar met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht (3 maart 2010) wil het niet vlotten met het maken van keuzes. Vaak, als ontwikkelaars al niet projecten uitstellen, is het toch verstandig om alle voorgenomen projecten door te lichten op risico’s, verdiencapaciteit en politieke/maatschappelijke gevoeligheid. Met minder middelen in het laatje, is het niet verstandig om alle projecten maar door te zetten. Besparing van middelen, of het vrij spelen daarvan en beperking van risico’s is noodzakelijk om de crisis te overleven.
Herijken doelstellingen
Maar ja, die verkiezingen volgend jaar, waarbij portefeuillehouders worden afgerekend (zo voelen zij dat) op behaalde resultaten staan het maken van keuzes in de weg. Toch zou het heel krachtig zijn als een wethouder kan laten zien dat uitstel van een aantal projecten leidt tot een betere financiële positie van de gemeente. Maar wil de wethouder RO in deze zijn collega-bestuurder die over financiën gaat een helpende hand bieden? Ik zie in de praktijk dat dit niet echt wordt omarmd. Ik begrijp het wel, maar denk ook aan de woorden van Henry Kissinger, "Geen politiek is beter dan de doelstellingen die ze zich stelt." En als er al niet wordt gekozen, dan moeten gemeenten insteken op een beter opdrachtgeverschap en professionalisering van projectmanagement. Op dat terrein valt ook veel 'winst' te behalen.
Lees ook 'De engel uit graniet'. Perspectief voor gebiedsontwikkeling in tijden van crisis van Agnes Franzen en Friso de Zeeuw.
