Afgelopen week heb ik twee vergaderingen van een Raad van Toezicht meegemaakt. In de ene vergadering heb ik de rol van toezichthouder, in de andere vergadering ben ik één van de bestuurders die verantwoording aflegt.  

Na één van die vergaderingen, stuit ik via Twitter op een column van adviseur Grimbert Rost van Tonningen naar aanleiding van Vestia. Eén van zijn statements luidt:"Het toezicht sliep zoals gewoonlijk." Zelfs na een goede vergadering van een Raad van Toezicht zet zo'n uitspraak aan het denken. Mij schiet de situatie rond Zonnehuizen door het hoofd. De Stichting dreigde failliet te gaan door fouten van het voormalige bestuur, aldus de interim-bestuurder. Inmiddels is de organisatie overgenomen door zorgondernemer Loek Winter en jeugdzorgorganisatie LSG/Rentray. COA is een andere organisatie, waar veel is te doen over de rol van de bestuurder en die van het toezicht. Een aantal maanden geleden gold dit voor het Maasstadziekenhuis in Rotterdam. Dat zet aan tot reflectie, nu ik al geruime tijd acteer in bestuur en toezicht in jeugdzorgorganisaties.

// Goed bestuur heeft nabij toezicht nodig, geen bestuur-op-afstand //

In Governance-codes staat sinds jaar en dag dat Raden van Toezicht recht hebben op informatie. Zonder goede informatie kan een Raad geen goed toezicht uitoefenen. Dat vraagt van een Raad van Toezicht goede vragen stellen. Dat vraagt van een Raad van Bestuur transparant handelen.

Ik word gevraagd als interim-bestuurder in die situaties dat er iets mis is met de financiën en de bedrijfsvoering. Dat heeft een bestuurder de kop gekost. Vaak blijkt er meer aan de hand. Ik typeer dat met begrippen als 'crisis' en 'wantrouwen'. Het begrip 'transparantie' is daarbij de grote afwezige. Dat geldt niet alleen in de relatie tussen bestuur en medewerkers (waarin sociale media heel nuttig zijn), maar ook in de relatie tussen bestuur en toezicht (waar het gaat om informatie-uitwisseling).

In de relatie tussen bestuur en toezicht doet zich in mijn ervaring nogal eens het misverstand voor dat een Raad van Toezicht op afstand moet worden gehouden. Dan kan het bestuur zijn gang gaan en blijft een Raad van Toezicht aan de oppervlakte. Mijn pleidooi is een radicaal andere: een goede Raad van Toezicht acteert zeer nabij.