De nieuwe Omgevingswet is op komst. Een interessante wetsontwikkeling die in werking moet treden in 2013. Genoeg reden om me daar verder in te verdiepen. Het klinkt mooi, een meer integrale wet voor het omgevingsrecht. Maar wat kan de wet bieden? En wat zijn de reacties?

Fundamentele herziening
In het kader van de IPO werkconferentie op 11 oktober 2011 heeft het IPO een rapport laten opstellen: "Het mes snijdt aan twee kanten" Het rapport is opgesteld naar aanleiding van informele ideeën over de Omgevingswet, die vanuit het ministerie van Infrastructuur en Milieu met het IPO en andere partijen zijn gedeeld.

Het ministerie kondigt een fundamentele herziening aan van het omgevingsrecht. Doel is een ontwikkelingsgerichte wet. Hierbij is veel aandacht voor de provincies als gebiedsregisseur. Mijn collega Harry Gerritsen riep in een eerder blog al op tot een actievere rol van de provincies.

Ik denk bij een fundamentele herziening aan het opnieuw bekijken van het omgevingsrecht in relatie tot de ervaringen van de afgelopen decennia. Daarom verrast het me dat er al op zo'n  korte termijn een wet kan liggen. Spannend!

// een krachtig instrument voor provincies en een ontwikkelrol voor de gebiedsregisseur //

Afwegingen
Bij het lezen van het rapport, kom ik al snel tot de conclusie dat er nog veel moet worden afgewogen. Het dilemma daarbij wordt omschreven als "het vinden van de juiste balans tussen beschermen en ontwikkelen, flexibiliteit versus rechtszekerheid en het verstandig laveren tussen sectoraal en integraal". In het rapport zijn hiervoor vier thema's onderzocht: de Elverding-aanpak, de integratie van planvormen, werken met toetsingskaders en bestuurlijke afwegingsruimte. Het mes snijdt aan twee kanten, in die zin dat het een krachtig instrument moet bieden voor provincies en een ontwikkelrol voor de gebiedsregisseur bevordert.

Aandacht voor eenvoud, rollen en tijdswinst
De eerste geluiden over de Omgevingswet die ik tegen kom zijn positief. Provincieambtenaren zijn naar aanleiding van een bijeenkomst van het IPO positief over de komst van de wet, maar vragen wel aandacht voor eenvoud. "Houd de nieuwe omgevingswet simpel"

Ook de NEPROM reageert positief met een aantal uitgangspunten:

• De eindgebruiker centraal;
• De projectontwikkelaar als professionele en verantwoordelijke regisseur;
• De faciliterende en verbindende rol van de overheid;
• Een duurzame bijdrage aan de gebouwde en onbebouwde omgeving.

Daarnaast wordt in een artikel van Binnenlands Bestuur gewaarschuwd voor te veel optimisme over tijdswinst met de nieuwe wet. Het artikel verwijst naar een onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving. Hieruit blijkt, dat de voorbereiding van gebiedsontwikkeling het meest tijdrovend is. Denk aan "rekenen en tekenen" en draagvlak creëren. Het Planbureau geeft in haar rapport een aantal suggesties om het omgevingsrecht te vereenvoudigen en het proces te verkorten, waarbij de focus moet liggen op de voorbereiding.

Beste opmerking in het artikel vond ik van Edwin Buitelaar, onderzoeker van het Planbureau. Hij stelt dat we in de afgelopen jaren de wetgeving zelf hebben gecreëerd om alles goed te regelen. Hij noemt vervolgens een nieuwe werkelijkheid, omdat door alle regels procedures te lang duren. Alles goed willen regelen is dus niet per se efficiënt. Is het magische woord "ruimte" de oplossing voor het nieuwe omgevingsrecht?

Ik wacht met spanning de toekomstige geluiden af, waaronder die van de Bestuurlijke Top van de VNG die op 30 november 2011 zal plaatsvinden.